مشاهده ی طب سنتی در رسانه ها

جریان موجود طب اسلامی اخباریگری و سلفی گریست!

001.jpg

جریانی به نام جریان طب اسلامی در کشور شکل گرفته و در گوشه و کنار، سخن از صحت و سقم آن گفته می شود. و بنده به دنبال درخواست های مکرر از اینجانب و طبق وعده ای که داده ام ، نکاتی در این مساله بیان می کنم و قبل از آن، این نکته را یادآور می شوم که ورود من به محتوای مسائل طبی نیست چرا که بنده نه در طب اسلامی و نه درطب غیر اسلامی تخصصی ندارم و من مثل همیشه پرهیز میکنم از ورود به رشته ای که تخصصش را ندارم لذا من به خود مسئله طب ورود نمیکنم بلکه آنچه بیان می کنم بررسی و آسیب شناسی این جریان از منظر اجتماعی و دینی است. البته متذکر میشوم که حتی اگر کسی صحبت های بنده را ناصحیح میدانست به شرط رعایت ادب، جواب مطالب حقیر را بدهد.

 

شکی نیست که روایات زیادی از ائمه علیهم السلام داریم که در باب طب وارد شده است و به تبع ائمه علیهم السلام علمای زیادی هم داشتیم که به این مسئله ورود کرده اند. مثلا همین روایتی که اول جلسه از امام علی علیه السلام خواندم را به پزشکان نشان میدهیم بسیاری از آنها متعجب میشوند و از عمق نگاه معصومین علیهم السلام به وجد می آیند. خب این بیان ائمه ورود به مسائل طبیست! آنهم گزاره ای است که ریشه بسیاری از مسائل طبیست. البته در باب مصادیق و جزئیات هم روایات طبی فراوانی داریم. در طول تاریخ علمای بزرگواری هم که در فقه اصول تحصیل کرده اند و هم حکیم و طبیب بوده اند بسیار داشته ایم.  

 

اصل ورود به روایاتی که با عنوان مسائل طبی داریم، ورودی صحیح و ممدوح است و بی انصافی است که آن را با هواپیمایی اسلامی و جاده کشی اسلامی هم ردیف کرده و آن را به نقد بکشیم، این بی انصافی و نوعی لجاجت است، با وجود این اسناد، طب اسلامی داریم چنانکه طب مسلمین نیز داریم و آن طبی است که در تمدن اسلامی بالنده شده است و فعالیت های ابن سینا و زکریای رازی را  از تمدن مسلمین می توان شمرد.

 

اصل این ورود ممدوح است ولی آسیب هایی در این میان است که عدم توجه به آن، مفاسدی را لازم می آورد و اجتناب از آن لازم است، برخی از این آسیب ها به شرح ذیل است:

 

 ۱. پشت پا زدن به دست آوردهای پزشکی بشری

 

بدون تردید بخشی از دست آورد های بشری مشکلاتی دارد، من نمیخواهم بگویم همه گزاره هایش درست است و از همه گزاره های آن دفاع کنم، این را ما برای غرب زده ها میگزاریم و برای کسانی که تمام آرزوهایشان غرب است. از طرفی هم نمیدانم چقدر صحیح است که ما تمام دستاورد های بشری را رد کنیم! آن هم به بهانه این که از کفار آمده است و برآمده از تفکر امانیستی است و... . این شیوه درست نیست و بالاخره دستآورد های بشری همه اش باطل نیست! یعنی اگر کافر هر حرفی میزند که همه اش باطل نیست!

 

شاید بارها از بنده شنیده باشید حکایت افرادی را که هرگاه قصد مدح مساله یا موضوعی را دارند باید پیش از آن چند «مرگ بر فلانی...» بگویند تا بتوانند مدح مساله ای کنند! این درست نیست.

 

در جریان طب اسلامی و برای تبین آن، لزومی ندارد که دست آوردهای پزشکی بشری نفی شود تا طب اسلامی اثبات شود، خیر. نه مرعوب پزشکی روز باید بود و هر چه هست را وحی منزل دانست چنانکه دلباختگان غرب، باور دارند و نه همه دستآوردهای آن را ندید گرفت، باید دانست که دو لبه قیچی افراط و تفریط با یکدیگر سر سازش دارند و آن چیزی که در میان آنها بریده می شود، ساقه بارور عدالت و انصاف است. در واقع افراط ما به افراط مخالفین ما کمک میکند.

 

۲. نسخه پیچی جازمانه

 

من گاها به بعضی از همین ها مراجعه کردم. به محض اینکه دردت را میگویی در جوابت میگویند: «این درد تو در فلان روایت از امام صادق ع جواب داده شده و درمان دارد» بعد نسخه ای از قول معصوم به تو میدهد و بعد از اینکه نسخه را اجرا کردی میبینی جواب نمیدهد. پزشکی و درمان، مساله ای پیچیده و چند ضلعی است و تشخیص مساله آن دشوار است به ویژه آنکه یک سری از اطلاعات بر اثر اظهار اطلاعاتی از سوی بیمار است و حس و بیان بیمار، گاه دقیق نیست و خلاف واقع است مانند برخی که دندان درد دارند، اما منشأ درد را دندانی سالم می پندارند. مساله تشخیص اشتباه، تجویز اشتباه را به دنبال دارد و مشکل این جریان این است که تجویز را به نام ائمه علیهم السلام نامگذاری می کنند و وقتی نسخه جواب  نمی دهد، منجر به بی اعتقادی به اسلام و ائمه می شود، باید از نسخه پیچی های جازمانه به نام اهل بیت ع پرهیز کرد.

 

 ۳. ورود روحانیت به این عرصه

 

من معتقدم ورود روحانیت به عرصه طب نه ضرورت است و نه صلاح! اگر ما طب را بخشی از دین هم حساب کنیم، مسلما بخش بنیادین دین نیست! این که طلبه ای احکام، فقه و... نداند اما از فلان گیاه بیابان ۶۰ خاصیت بلد باشد این اولویت اول روحانیت نیست.

 

مدیریت حوزه باید در یک سطح معقولی کلاس های طبی برقرار کند و طب را در حوزه تخصصی و معقول کند. الان در درون روحانیت و در برخی مساجد، شاهد این تصدی طب اسلامی و گاه طب های دیگر، از طرف روحانیون هستیم و گاه زمان زیادی را برای این مساله صرف می کنند. ولی باید بدانند که در اولویت های دانشی یک طلبه پرداخت به این قسم از مسائل  با وجود دانش های تفسیر، کلام، فقه، اصول، تاریخ اسلام و... ناصحیح است و این مسائل از بخش های بنیادین دین نیست.

 

طلبه ای را برای تبلیغ به جایی معرفی کردم و بعد متوجه شدم که به این مسائل روی آورده و خانمی که سرطان داشته را تحت درمان گرفته و سرطان بیمار، شدید شده و پزشکان در چرایی این پیشرفت، عدم مراجعه به متخصص را فهمیدن و از طرف دیگر همسر آن خانم نیز معترض آن روحانی شد و قصد شکایت داشت. خوب است که هرکس به کار خود مشغول باشد و روحانی یک مسجد، مسئولیت های بزرگی دارد که اگر صحیح انجام دهد، زندگی مردم را بهبود می بخشد.

 

 ۴.مایه هجمه به دین،  فراهم نشود

 

امروزه بحث بر سر علوم انسانی اسلامی، در کشور داغ است و هر کس به طرفی می کشد، بسیار باید حساب شده و با منطق عمل کرد که تا خدایی نا کرده انسان مایه هجمه به دین خدا، که امانت الاهی به دست ماست را فراهم نکند.

 

مثلا اینکه گفته شود نیازی به اصول کشاورزی در بخش آفت زدایی نداریم، چرا که در روایات آمده است که آفت از عدم پرداخت زکات است و اگر زکات پرداخته شود نیازی به آفت زدایی و مدیریت گیاهان نیست و هیچ آفتی روی نمی دهد، این برداشتی ناصحیح است چرا که آنچه در روایات آمده به عنوان مقتضی و علت ناقصه است نه آنکه تمام علت آفت زایی، عدم پرداخت زکات است، لذا اینگونه اظهارات در مقابل جامعه جهانی، مایه هجمه به دین را فراهم می کند و نباید صادر شود. این نوع برداشت ها را اخباری گری افراطی و یا سلفی شیعی می توان نامید که از بایسته های فهم نصوص دینی به دور است.

 

برداشت صحیح از نصوص و استنباط، سال های تحصیل مقدمات و سال ها مجاهدت علمی می خواهد نه هر که سر بتراشد، قلندری داند، برخی چنان خام اندیشند که گمان می کنند با دو سال درس خواندن انسان مجتهد می شود، چه بسا گمان کرده اند که اجتهاد را چون آمپولی می توان به افراد تزریق کرد!!!

 

در پایان عرض می کنم که پرداخت به روایات طبی موجود در اسناد، بایسته هایی را می طلبند که برخی از آن عبارت است از:

 

۱. افراد خاص

 

۲. شرایط خاص

 

۳. محدود

 

۴.غیرجازمانه

 

۵. غیر مرعوب

 

۶. با احترام به دست آوردها

 

۷. با برنامه ای نهادیه

 

همت بر آن بود تا با رعایت انصاف برخی از آسیب ها را بیان کرده باشم.

 

 

 

منبع: پیاده سازی صوت سخنرانی

پست های هم ریشه:

اولین نفری باشید که نظر ارسال می کنید.