مشاهده ی مثبت سلامتی

توصیه های بهداشتی شب یلدا

5.jpg

به نام خدا

 

توصیه های بهداشتی شب یلدا

دکتر محمد انصاری پور، دبیر انجمن علمی طب سنتی ایران

 

با شنیدن یلدا خاطرات زیر در ذهنمان روشن می شود:

1-    شب نشینی و دور هم جمع شدن فامیل

2-    شعر خوانی، قصه گویی و تفأل به دیوان حافظ

3-    خوردن میوه و آجیل، شیرینی و شام مفصل

وقتی که به تاریخ نگاه می کنیم می بینیم که زیاده روی در خوراک از زمان ایران باستان در فرهنگ ایران نکوهیده بوده است. گزنفون در کتاب «کوروش کبیر» آورده است که کوروش زمانی در دوران جوانی اش به سرزمین مجاور سفر کرد و هنگام غذا خوردن به خوبی آداب سفره را رعایت کرد چنانکه جوانان و سایر کسانی که میزبان بودند از عجله نکردن در خوراک و عدم زیاده روی و دست دراز نکردن به جای جای سفره تعجب کردند. وقتی علت را پرسیدند گفت ما را این گونه تربیت کرده اند.

کوروش همچنین می گوید برای داشتن سلامتی باید خوراک معتدل داشته باشید، ورزش کنید و در هوای پاک زندگی کنید. او همچنین پر خوری را عامل همه بیماری ها می داند. بعدا در زمان اسلام و با گسترش علم و بخصوص علم طب در این مرز و بوم دستورات بهداشتی درست در جامعه انتشار بیشتری یافت. بنابر این اگر چه جمع شدن فامیل در خانه بزرگتر ها و سپری کردن شب یلدا به عنوان طولانی ترین شب سال همراه با شعر و شعور از رسوم پسندیده ماست ولی باید فراموش نکنیم که زیاده روی در خوراک حتی برای یک شب هم ناپسند است. اصل این رسم در قدیم همراه بوده است با کمی تنقلات سالم، از میوه ها توت خشک به همراه انجیر، و مختصری غذای سالم. با تولید انبوه میوه در جامعه و توانایی نگهداری آن در دراز مدت  همچنین توانمند شدن مردم در تهیه انواع غذا، امروزه مردم این شب را به شبی تبدیل کرده اند که از سر شب تا انتها انواع خوراکی ها در دسترس است. از دیدگاه طب نیاکان سه مشکل عمده در تغذیه در این شب دیده می شود:

1-    پرخوری؛ که باعث تجمع سموم در بدن می شود و باعث ایجاد فشار و عارضه برای کبد، قلب و مغز می گردد.

2-    درهم خوری؛ یعنی خوردن چند نوع خشکبار اعم از پسته و بادام و فندق و تخمه، میوه، شیرینی و شام

3-    برهم خوری؛ یعنی با این که فرد سیر شده و معده پر است مبادرت به خوردن خوراکی دیگری می کند. در این صورت، در حالی که غذای قبلی هنوز هضم نشده است غذای جدیدی وارد معده می گردد و ابن سینا این مورد را برای کبد جزو «أضرّ اشیاء» می داند.

خوردن چند نوع غذا با هم و پی در پی این مشکل را دارد که ممکن است این غذاها با هم سازگار نباشند کما این که خوردن فندق و بادام با هم درست نیست. اصولا باید بدانید خوردن انواع خشکبار تحت عنوان آجیل غلط است و هر کدام از این ها بهتر است جدا جدا مصرف شود.

یادمان باشد که این عادت های غلط توسط بزرگتر ها برای فرزندان و کودکان یک الگوی تغذیه ای غلط ایجاد می کند و آنها را به سمت بیماری سوق می دهد. حتی بعضی از کودکان در دل شب یا فردای آن شب دچار دل­درد، استفراغ یا اسهال ناشی از برهم خوری یا درهم خوری یا به اصطلاح رودل خواهند شد که شما را راهی بیمارستان می کنند.

بنابر این توصیه می شود در شب یلدا:

1-    از انواع آجیل یا تخمه مقدار کم و فقط یک نوع آن را میل نمایید

2-    مصرف میوه را نیز بسیار محدود کنید مثلا یک عدد نارنگی را بین دو نفر تقسیم کنید. بله حتما می گویید لذت یلدا به خوردن است اما سلامتی از خوردن و لذت بردن مهم­تر است. در ضمن یک خواب راحت هم باید داشته باشید.

3-    دو ساعت بعد از خوردن خشکبار میوه میل نمایید.

4-    مصرف چای و نوشیدنی را به قبل از خوردن میوه محدود کنید.

5-    بهتر است قسمت عمده شب نشینی شما با گفتگو و شنیدن کلام بزرگترها و شعر خوانی طی شود.

6-    بعد از خوردن میوه و آجیل اگر میل به شام ندارید شام نخورید ولی اگر فکر می کنید هنوز گرسنه هستید مقدار کمی غذا میل کنید که آن هم بهتر است حداقل یک ساعت از مصرف میوه گذشته باشد.

7-    بهتر است در این شب از خوردن انواع خورش ها و گوشت ها و کباب خودداری کنید.

8-    یک غذای مفید و ساده آشی است مرکب از جو، هویج، جعفری و گشنیز بدون ماکارونی البته یک ظرف کوچک آن را بخورید.

9-    اگر شام مفصلی تهیه کرده اید شام را سرشب یعنی هنگام غروب آفتاب میل کنید، دو  تا سه ساعت پس از آن یک نوع میوه و دو ساعت بعد از آن کمی از تنقلات سالم مثلا پنج عدد پسته میل نمائید. نگران نباشید نعمت های خدا تمام نمی شود. خوردن بقیه موارد را به روز بعد موکول کنید

10-                       بعد از خوراک و قبل از خواب حتما چند دقیقه آرام پیاده روی کنید.

11-                       اگر در خوراک زیاده روی کردید، تا سبک شدن معده خواب را به تعویق بیاندازید و در ضمن فردا نیز بیشتر استراحت کنید و کمتر غذا بخورید.

12-                       خداوند سبحان را به پاس نعماتش و فرصت دور هم بودنی که به شما داده است شکرگزاری کنید.

نکته قابل توجه این است که نباید مدام در حال خوردن باشید. بلکه بین مراحل خوراک فاصله بیاندازید.

پرخوری شما را برای ابتلا به بیماری های تب دار و سرماخوردگی هم مستعدتر می کند.

یادمان باشد یلدا یک شب فرهنگی است نه یک شب برای خوردن. در ضمن به فکر بینوایان و همسایه ها هم باشید.

 

منابع:

الحاوی، محمد بن زکریای رازی

القانون فی الطب، شیخ الرئیس ابو علی سینا

ذخیره خوارزمشاهی، سید اسماعیل جرجانی

الموجز فی الطب، ابن نفیس علامه قرشی



پست های هم ریشه:

اولین نفری باشید که نظر ارسال می کنید.